Human Parainfluenza Virus (HPIV): ตัวการสำคัญของโรคครูปในฤดูหนาว

Human Parainfluenza Virus (HPIV) ตัวการสำคัญของโรคครูปในฤดูหนาว

เมื่อเข้าสู่ช่วงอากาศเย็น ไวรัสทางเดินหายใจหลายชนิดจะเริ่มระบาดมากขึ้น หนึ่งในนั้นคือ Human Parainfluenza Virus (HPIV) นั่นเองค่ะ ซึ่งถึงชื่อจะคล้าย "ไข้หวัดใหญ่" แต่จริงๆ แล้วมีพฤติกรรมและฤดูกาลการระบาดแตกต่างกันอย่างมาก

โดยเฉพาะ HPIV-1 และ HPIV-2 ที่มักพุ่งสูงในช่วงปลายฤดูใบไม้ร่วงถึงต้นฤดูหนาว และเป็นสาเหตุสำคัญของ โรคครูป (croup) ในเด็กเล็กค่ะ

ทำไม HPIV มักจะระบาดในช่วงฤดูหนาว

มีหลายปัจจัยที่ทำให้ไวรัสแพร่ได้ง่ายขึ้นเมื่ออากาศเย็นลง เนื่องจาก:

อากาศเย็นและแห้งจะทำให้ไวรัสอยู่รอดได้นานยิ่งขึ้นและลดประสิทธิภาพการกำจัดสิ่งแปลกปลอมของทางเดินหายใจอีกด้วย
คนอยู่ในที่ปิดมากขึ้น ทั้งในบ้าน โรงเรียน หรือศูนย์เด็กเล็ก ส่งผลให้มีการสัมผัสใกล้ชิดเพิ่มโอกาสการเป็นโรคมากขึ้น
ติดต่อได้ผ่านละอองฝอยและพื้นผิวโดยรอบที่ปนเปื้อนไวรัส โดยมีระยะฟักตัวประมาณ 2–7 วัน

อาการที่พบบ่อย

ลักษณะอาการของ HPIV โดยเฉพาะในเด็ก คือ:

ไอเสียงก้องเหมือนสุนัขเห่า (classic croup cough) 🐕
มีไข้
เจ็บคอ
คัดจมูก น้ำมูกไหล
เสียงแหบ
หายใจมีเสียงหวีดหรือหายใจลำบาก (stridor)

ผู้ใหญ่ส่วนใหญ่จะมีอาการคล้ายหวัดทั่วไป แต่เด็กเล็กอาจพัฒนาเป็นครูป หลอดลมฝอยอักเสบ หรือปอดอักเสบได้ง่าย

ใครบ้างที่มีความเสี่ยง

เด็กอายุต่ำกว่า 5 ปี (โดยเฉพาะช่วง 6 เดือน – 3 ปี)
ผู้สูงอายุ
ผู้ป่วยโรคหืดหรือโรคปอดเรื้อรัง
ผู้ที่มีภาวะภูมิคุ้มกันอ่อนแอ

ป้องกันอย่างไรให้ได้ผล

ล้างมือบ่อยๆ และหลีกเลี่ยงการจับใบหน้า
แยกเด็กที่ป่วยออกจากผู้อื่นและหลีกเลี่ยงการใช้ของเล่นร่วมกัน
ทำความสะอาดพื้นผิวที่มีการสัมผัสบ่อย
เปิดให้อากาศถ่ายเท หรือใส่มาสก์เมื่อต้องอยู่ในพื้นที่แออัดช่วงฤดูไวรัส

หมายเหตุ: เครื่องเพิ่มความชื้นช่วยให้หายใจสบายขึ้น แต่ไม่สามารถป้องกันการติดเชื้อ ต้องหมั่นทำความสะอาดเพื่อลดความเสี่ยงการสะสมเชื้อราและเชื้อแบคทีเรีย

HPIV ในต่างประเทศ (จุดที่นักเดินทางควรระวัง)

ไวรัส HPIV พบได้ทั่วโลก แต่มีบางพื้นที่ที่มีรายงานการระบาดชัดเจน โดยเฉพาะ:

🇨🇳 ประเทศจีน

มีการพบเด็กติดเชื้อ HPIV-1 และ HPIV-3 บ่อย โดยเฉพาะในช่วงปลายฤดูใบไม้ร่วงและฤดูหนาว

ข้อควรระวังสำหรับนักเดินทางชาวไทย

จีนเป็นหนึ่งในประเทศยอดนิยมสำหรับการท่องเที่ยวและการไปศึกษาต่อ โดยเฉพาะในช่วงฤดูหนาว นั่นหมายความว่า:

ผู้เดินทางอาจต้องเผชิญความเสี่ยงสูงขึ้นในสถานที่ปิด เช่น โรงเรียน หอพัก รถบัสทัวร์
เด็กเล็กและผู้ที่มีภูมิคุ้มกันต่ำควรระมัดระวังเป็นพิเศษ
การใส่มาสก์ ล้างมือและสังเกตอาการตัวเองเป็นสิ่งสำคัญอย่างมาก

การรักษาและสัญญาณอันตรายที่ต้องรีบพบแพทย์

การดูแลเบื้องต้น

ให้ดื่มน้ำมากๆ
เช็ดตัวลดไข้ หรือใช้ยาลดไข้ตามวัย
ล้างจมูกด้วยน้ำเกลือ
ใช้เครื่องพ่นไอน้ำแบบเย็นเพื่อช่วยให้สบายขึ้น

⚠️ ควรรีบไปโรงพยาบาลทันที หากมีอาการต่อไปนี้:

หายใจมีเสียงหวีดดังขณะพัก
หน้าอกบุ๋มเวลาหายใจ
ปาก ปลายมือและเท้ามีสีเขียวคล้ำ
น้ำลายไหลมาก กลืนน้ำลายลำบาก
ซึมลง หายใจเร็ว หรืออาการแย่ลงอย่างรวดเร็ว

การรักษาในโรงพยาบาล

ในโรงพยาบาลมักใช้:

ยาคอร์ติโคสเตียรอยด์ (เช่น dexamethasone) หนึ่งครั้งสำหรับอาการครูปในระดับปานกลางไปจนถึงอาการรุนแรง
บางรายอาจต้องพ่น epinephrine เพื่อช่วยเปิดทางเดินหายใจ

สำคัญ:

ปัจจุบันยังไม่มียาต้านไวรัสเฉพาะสำหรับ HPIV
ยาปฏิชีวนะไม่สามารถช่วยได้ ยกเว้นมีการติดเชื้อแบคทีเรียร่วมด้วย

สรุป

HPIV เป็นไวรัสที่พบมากในฤดูหนาวและเป็นสาเหตุสำคัญของการเกิดโรคครูปในเด็กเล็ก นักเดินทาง โดยเฉพาะผู้ที่ไปจีน ควรเพิ่มการป้องกันและสังเกตอาการของตนเองอย่างสม่ำเสมอ

ควรรีบพบแพทย์เมื่อมีอาการรุนแรง การดูแลสุขอนามัยอยู่เสมอนั่นคือวิธีลดความเสี่ยงที่ได้ผลมากที่สุด

ตัวการสำคัญของโรคครูปในฤดูหนาว