ไอกรน (Pertussis) การระบาดช่วงปลายฤดูหนาว
ไอกรน หรือที่หลายคนรู้จักในชื่อ whooping cough เป็นโรคที่ติดเชื้อทางระบบทางเดินหายใจที่สามารถติดได้ง่ายมาก และยังคงมีการระบาดเพิ่มขึ้นในช่วงปลายฤดูหนาวในหลายประเทศทั่วโลก
แม้จะมีการฉีดวัคซีนอย่างแพร่หลาย แต่การระบาดก็ยังเกิดขึ้นเป็นระยะๆ โดยเฉพาะในทารก เด็กเล็ก และกลุ่มที่ไม่ได้รับวัคซีนกระตุ้นตามกำหนด ปัจจัยอย่างการใช้เวลารวมตัวในที่ปิด การที่ภูมิคุ้มกันตกลงตามกาลเวลา และการเลื่อนการฉีดวัคซีน ล้วนทำให้เกิดการแพร่ระบาดของโรคนี้ในฤดูหนาว
ไอกรนคืออะไร
ไอกรนเกิดจากเชื้อแบคทีเรีย Bordetella pertussis ที่เกาะในทางเดินหายใจ ทำให้เกิดอาการไอรุนแรงเป็นช่วงๆ โรคนี้แพร่กระจายได้ง่ายในครอบครัว โรงเรียน ศูนย์เด็กเล็ก และกลุ่มที่ยังไม่ได้รับวัคซีนครบถ้วน
อาการของไอกรน
ช่วงแรกอาจคล้ายหวัดทั่วไป ก่อนจะพัฒนาเป็นอาการเด่น เช่น:
- ไอเป็นชุดรุนแรงต่อเนื่อง (paroxysmal cough)
- มีเสียง "ฮู้ป" เวลาออกแรงหายใจเข้า 🗣️
- อาเจียนหลังไอ
- เหนื่อยล้า หายใจไม่ทัน
⚠️ อาการในทารก
- อาจมีภาวะหยุดหายใจเป็นช่วงๆ
- ดูดนมน้อยลง
อาการไอสามารถยืดนานหลายสัปดาห์จนเรียกว่า "ไอ 100 วัน"
ใครบ้างที่มีความเสี่ยงสูง
- ทารกที่อายุต่ำกว่า 6 เดือน
- เด็กที่ยังไม่ได้รับวัคซีนครบ
- หญิงตั้งครรภ์ที่ยังไม่ได้ฉีดวัคซีน Tdap
- ผู้สูงอายุที่ภูมิคุ้มกันลดลง
- คนที่อยู่ในที่แออัด เช่น โรงเรียน หอพัก ค่ายทหาร
- บุคลากรทางการแพทย์ที่สัมผัสผู้ป่วยโดยตรง
ทำไมไอกรนจึงระบาดเพิ่มช่วงปลายฤดูหนาว
- ผู้คนอยู่ในที่ปิดร่วมกันมากขึ้น
- การติดเชื้อทางเดินหายใจอื่นๆ ระบาด ทำให้ติดเชื้อง่ายขึ้น
- ภูมิคุ้มกันลดลง โดยเฉพาะในวัยรุ่นและผู้ใหญ่
- ช่วงวันหยุดยาวทำให้หลายคนเลื่อนการฉีดวัคซีน
- โรงเรียนเปิดเรียนหลังหยุดยาว ทำให้เกิดการแพร่เชื้อเป็นกลุ่ม
ประเทศที่พบการระบาดมาก รวมถึงปลายทางยอดนิยมของนักท่องเที่ยวไทย
แม้ไอกรนพบได้ทั่วโลก แต่บางประเทศมีรายงานระบาดมากกว่า เนื่องจากภูมิคุ้มกันลดลงหรือการฉีดวัคซีนไม่ครบ
🇺🇸 สหรัฐอเมริกา
- มีการระบาดเป็นวงรอบทุก 3–5 ปี
- เพิ่มช่วงฤดูหนาว–ฤดูใบไม้ผลิอย่างต่อเนื่อง
🇬🇧 สหราชอาณาจักร (UK)
- พบการระบาดซ้ำ โดยเฉพาะกลุ่มวัยรุ่น
- มักเพิ่มขึ้นช่วง มกราคม–เมษายน
🇯🇵 ญี่ปุ่น
- มักพบผู้ป่วยช่วงปลายฤดูหนาว–ต้นฤดูใบไม้ผลิ
- มีการระบาดในโรงเรียนและศูนย์เด็กเล็ก
🇦🇺 ออสเตรเลีย & 🇳🇿 นิวซีแลนด์
- มีการระบาดประจำ โดยเฉพาะช่วงอากาศเย็น
🇪🇺 ยุโรป (เยอรมนี ฝรั่งเศส เนเธอร์แลนด์ สแกนดิเนเวีย)
- พบการระบาดในกลุ่มเด็กและคนที่ไม่ได้รับวัคซีนกระตุ้นครบถ้วน
- เพิ่มช่วงฤดูหนาว–ฤดูใบไม้ผลิ
🇰🇷 เกาหลีใต้ & 🇹🇼 ไต้หวัน
- พบผู้ป่วยประปราย รวมถึงการระบาดเป็นกลุ่มในโรงเรียนช่วงอากาศเย็น
การป้องกันที่สำคัญ
- 💉 ฉีดวัคซีน DTaP ให้เด็กตามกำหนด
- ฉีดวัคซีนกระตุ้น Tdap ในวัยรุ่นและผู้ใหญ่
- หญิงตั้งครรภ์ควรฉีด Tdap ทุกการตั้งครรภ์
- หลีกเลี่ยงใกล้ชิดผู้ที่มีอาการไอ
- ล้างมือและปิดปากเวลาไอ จาม
- ปกป้องทารกจากผู้ที่มีอาการป่วย
สรุป
ไอกรนยังคงพบเพิ่มขึ้นในช่วงปลายฤดูหนาว โดยเฉพาะในพื้นที่ที่มีการฉีดวัคซีนกระตุ้นลดลง ทารกและเด็กที่ยังไม่ได้รับวัคซีนครบเป็นกลุ่มที่เสี่ยงที่สุดในการเกิดโรค
นักท่องเที่ยวชาวไทยควรระวังเมื่อไปประเทศที่พบการระบาด เช่น สหรัฐอเมริกา สหราชอาณาจักร ญี่ปุ่น เกาหลีใต้ ออสเตรเลีย และหลายประเทศในยุโรป
การฉีดวัคซีน DTaP และ Tdap ให้ครบตามกำหนด เน้นย้ำโดยเฉพาะในเด็ก หญิงตั้งครรภ์ และผู้เดินทางบ่อย นี่คือวิธีป้องกันที่ดีที่สุดค่ะ
TH
EN
CN
JAP
AR